Photo by Ignat Kushnarev on Unsplash
Onlangs las ik het boek “Schaarste” van Sendhil Mullainathan en Eldar Shafir. Toevallig werk ik tegelijkertijd bij een mevrouw die vertelde dat ze een schaarste-mindset heeft. Reden voor mij om wat onderzoek te doen en mijn bevindingen in dit blog te delen!
Veel mensen denken dat opruimen vooral gaat over discipline of handige opbergsystemen. In de praktijk ligt het vaak dieper. Als professional organizer zie je regelmatig dat spullen verbonden zijn aan emoties, veiligheid en oude ervaringen. Twee psychologische begrippen helpen dat gedrag beter te begrijpen: schaarste-mindset en verliesaversie.
Wat is een schaarste-mindset?
Een schaarste-mindset betekent dat je het gevoel hebt dat er nooit genoeg is. Dat kan gaan over geld, tijd, liefde, kansen of spullen. Mensen die hiermee worstelen, zijn vaak sterk gericht op wat er ontbreekt.
Die manier van denken ontstaat regelmatig na periodes van echte tekorten. Bijvoorbeeld een jeugd met weinig geld, onzekerheid of onrust. Het gevolg? Je hoofd blijft bezig met “tekort”. Dat kost energie en zorgt voor stress. Het maakt keuzes nemen moeilijker en beïnvloedt ook het opruimen van spullen.
Want als je denkt vanuit schaarste, voelt iets wegdoen al snel als een risico.
Waarom spullen wegdoen zo moeilijk voelt
Veel mensen herkennen gedachten als:
- Misschien heb ik het ooit nog nodig.
- Het is zonde om weg te doen.
- Hier kleeft een herinnering aan.
- Wat als ik later spijt krijg?
Dat heeft te maken met verliesaversie. Dit psychologische principe werd onderzocht door Daniel Kahneman en Amos Tversky. Hun conclusie: verlies voelt emotioneel ongeveer twee keer zo zwaar als winst prettig voelt.
Bij opruimen betekent dit dat de angst om iets kwijt te raken vaak groter is dan het plezier van een rustig en overzichtelijk huis. Daarom blijven spullen liggen, ook als ze nauwelijks gebruikt worden.
De emotionele waarde van spullen
Spullen zijn zelden alleen spullen.
Een oude jas kan herinneren aan een bepaalde periode.
Een doos met papieren kan voelen als zekerheid.
Een voorraadkast vol aanbiedingen kan rust geven.
Daarnaast speelt ook het zogenaamde eigendomseffect mee: zodra iets van ons is, vinden we het automatisch waardevoller.
Voor sommige mensen geeft het bewaren van spullen controle en veiligheid. Zeker in een wereld die steeds sneller en voller voelt.
Waarom dit tegenwoordig vaker voorkomt
We leven in een tijd waarin kopen makkelijker is dan ooit. Met Ă©Ă©n klik staat iets morgen voor de deur. Daardoor groeit de hoeveelheid spullen in huis vaak sneller dan we doorhebben.
Tegelijkertijd voelen veel mensen druk:
- drukte in het hoofd
- volle agenda’s
- constante prikkels
- onzekerheid over geld of de toekomst
Dat versterkt de behoefte om vast te houden.
De link tussen schaarste en verliesaversie
Deze twee begrippen versterken elkaar.
Als iets schaars voelt, worden we bang het kwijt te raken. Denk aan teksten als:
“Nog maar 1 op voorraad”, “Laatste kans” of “Op = op”
Dat activeert FOMO: fear of missing out. We handelen sneller en kopen eerder. Vervolgens wordt afstand doen juist weer moeilijker.
Hoe doorbreek je dit patroon?
Verandering begint vaak niet met grote opruimacties, maar met bewustwording.
Een paar praktische stappen helpen:
- Begin klein. Kies Ă©Ă©n lade, plank of tas.
- Zet een timer van 20 minuten. Kort en overzichtelijk werkt beter dan uren doorgaan.
- Werk met simpele keuzes: houden, weggeven of weggooien.
- Accepteer emoties die opkomen. Twijfel of verdriet horen soms bij het proces.
- Vraag hulp als je vastloopt. Samen keuzes maken geeft rust en overzicht.
Opruimen gaat uiteindelijk niet alleen over ruimte in huis. Het gaat ook over ruimte in je hoofd.
De rol van een professional organizer
Een professional organizer kijkt verder dan spullen alleen. Soms zit achter chaos vermoeidheid, stress, verlies of onzekerheid. Door samen stap voor stap overzicht te creëren, ontstaat er vaak meer rust, grip en ademruimte.
Merk je dat spullen wegdoen veel energie kost of dat je steeds opnieuw vastloopt? Dan hoef je dat niet alleen op te lossen.
Bekijk wat een professional organizer voor jou kan betekenen. Neem gerust contact op als je vragen hebt of een kennismaking wil afspraken. We helpen je graag naar meer grip, overzicht en ruimte!
Door: Peggy Reebeen, professional organizer https://www.reebeenopruimcoaching.nl